નીચેનાને કારણો સાથે સમજાવો:
$(i)$ $NaCl$ નું દ્રાવણ તટસ્થ છે. પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષારનું દ્રાવણ તટસ્થ હોય છે.
$(ii)$ $NaCH_3COO$ નું દ્રાવણ બેઝિક છે. પ્રબળ બેઇઝ અને નિર્બળ એસિડના ક્ષારનું દ્રાવણ બેઝિક હોય છે.
$(iii)$ $NH_4Cl$ નું દ્રાવણ એસિડિક છે. નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડના ક્ષારનું દ્રાવણ એસિડિક હોય છે.
$(iv)$ $NH_4CH_3COO$ નું દ્રાવણ (લગભગ) તટસ્થ છે. નિર્બળ એસિડ - નિર્બળ બેઇઝના ક્ષારનું દ્રાવણ લગભગ તટસ્થ હોય છે.

(N/A) $(i)$ સોડિયમ ક્લોરાઇડ $(NaCl)$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે. $NaCl$ ના દ્રાવણમાં,$Na^{+}$ અને $Cl^{-}$ આયનો જલીય સ્વરૂપે હોય છે.
$NaCl \longrightarrow Na^{+}{(aq)} + Cl^{-}{(aq)}$
$Na^{+}$ અને $Cl^{-}$ આયનોનું જળવિભાજન થતું નથી. તેથી,$NaCl$ ના દ્રાવણની $pH$ પાણીની $pH$ $(7)$ જેટલી હોય છે. આમ,આ દ્રાવણ તટસ્થ છે.
$(ii)$ સોડિયમ એસિટેટ એ પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ નો ક્ષાર છે.
$CH_3COONa{(aq)} \longrightarrow Na^{+}{(aq)} + CH_3COO^{-}{(aq)}$
$Na^{+}$ નું જળવિભાજન થતું નથી. એસિટેટ આયન $(CH_3COO^{-})$ પાણી સાથે જળવિભાજન પામીને નિર્બળ એસિડ $CH_3COOH$ અને $OH^{-}$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે.
$CH_3COO^{-}{(aq)} + H_2O_{(l)} \rightleftharpoons CH_3COOH{(aq)} + OH^{-}{(aq)}$
$CH_3COOH$ નિર્બળ એસિડ હોવાથી,તે મોટાભાગે અવિભાજિત રહે છે. આનાથી $[OH^{-}]$ સાંદ્રતા વધે છે,જે દ્રાવણને બેઝિક બનાવે છે $(pH > 7)$.
$(iii)$ એમોનિયમ ક્લોરાઇડ $(NH_4Cl)$ એ નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ નો ક્ષાર છે.
$NH_4Cl{(aq)} \longrightarrow NH_4^+{(aq)} + Cl^{-}{(aq)}$
એમોનિયમ આયનો $(NH_4^+)$ જળવિભાજન પામીને $NH_4OH$ અને $H^{+}$ આયનો બનાવે છે.
$NH_4^+{(aq)} + H_2O_{(l)} \rightleftharpoons NH_4OH{(aq)} + H^{+}{(aq)}$
$NH_4OH$ નિર્બળ બેઇઝ હોવાથી,તે મોટાભાગે અવિભાજિત રહે છે. આનાથી $[H^{+}]$ સાંદ્રતા વધે છે,જે દ્રાવણને એસિડિક બનાવે છે $(pH < 7)$.
$(iv)$ એમોનિયમ એસિટેટ $(NH_4CH_3COO)$ એ નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ નો ક્ષાર છે. બંને આયનો જળવિભાજન પામે છે.
$CH_3COO^{-}{(aq)} + NH_4^+{(aq)} + H_2O_{(l)} \rightleftharpoons CH_3COOH{(aq)} + NH_4OH{(aq)}$
દ્રાવણની $pH$ એસિડ અને બેઇઝના સાપેક્ષ વિયોજન અચળાંકો પર આધાર રાખે છે: $pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_a - pK_b)$. જો $pK_a = pK_b$ હોય,તો દ્રાવણ તટસ્થ હોય છે.